1. Ordre de base de la phrase néerlandaise
Sujet + Verbe conjugué + (compléments) + [verbe en fin si nécessaire]
L'ordre général des compléments adverbiaux suit le sigle STOMPI :
| Lettre | Type | Exemple |
|---|---|---|
| S | Sujet | Ik |
| T | Temps (tijd) | gisteren / morgen / elke dag |
| O | Cause (oorzaak) | vanwege het weer / door ziekte |
| M | Manière (manier) | snel / met de fiets / samen |
| P | Lieu (plaats) | in Brussel / naar huis / thuis |
| I | Infinitif / VD | gewerkt / komen / eten |
Ik werk elke dag met plezier in het centrum. (T → M → P)
Ze gaat morgen met de trein naar Antwerpen. (T → M → P)
2. Compléments NON PRONOMINALISÉS : indirect (COI) + direct (COD)
Quand le COI et le COD sont des groupes nominaux (noms), l'ordre est :
Verbe + COI (aan + personne) + COD (chose) ou Verbe + COD + aan + COI
Ik geef mijn vriend het boek. Je donne le livre à mon ami.
Ik geef het boek aan mijn vriend. Je donne le livre à mon ami. (même sens)
3. Avec PRONOMS : le pronom se place directement après le verbe conjugué
Dès qu'un des compléments devient un pronom (COD ou COI), il se place immédiatement après le verbe conjugué, avant tous les autres compléments nominaux.
| Situation | Ordre | Exemple |
|---|---|---|
| COD nominal | V + COI + COD | Ik geef mijn vriend het boek. |
| COD pronominal | V + pronom COD + aan + COI | Ik geef het aan mijn vriend. |
| COI pronominal | V + pronom COI + COD | Ik geef hem het boek. |
| Les deux pronoms | V + pronom COD + pronom COI | Ik geef het hem. |
Ik geef het boek aan mijn vriend. Je donne le livre à mon ami.
Ik geef het aan mijn vriend. (COD → pronom "het" devant)
Ik geef hem het boek. (COI → pronom "hem" devant)
Ik geef het hem. (COD + COI tous deux pronoms → COD d'abord)
⚠️ Ordre COD + COI quand les deux sont pronoms
Quand les deux compléments sont pronominaux : COD (chose) avant COI (personne)
Ik geef het hem. (le = COD, lui = COI) — JAMAIS : *Ik geef hem het.
💡 Pronoms COD utiles
| Nom | Pronom |
|---|---|
| de-woord singulier | hem (animé masc.) / haar (animé fém.) / hem/die (inanimé) |
| het-woord singulier | het / dat |
| Pluriel | ze / hen / hun |
🏋️ Exercice 1 — Remets les compléments dans le bon ordre (STOMPI)
Choisissez l'ordre correct.
1. Ik / fiets / naar school / elke dag / snel
Ik fiets snel naar school elke dag.
Ik fiets elke dag snel naar school.
Ik fiets naar school elke dag snel.
2. Ze / werkt / in Brussel / met plezier / elke week
Ze werkt elke week met plezier in Brussel.
Ze werkt in Brussel elke week met plezier.
Ze werkt met plezier elke week in Brussel.
3. Hij / liep / snel / gisteren / naar huis
Hij liep snel gisteren naar huis.
Hij liep gisteren snel naar huis.
Hij liep naar huis snel gisteren.
4. We / eten / thuis / samen / elke avond
We eten elke avond samen thuis.
We eten thuis samen elke avond.
We eten samen thuis elke avond.
5. Ze / ging / met de bus / naar het centrum / gisteren
Ze ging met de bus gisteren naar het centrum.
Ze ging gisteren met de bus naar het centrum.
Ze ging naar het centrum gisteren met de bus.
🏋️ Exercice 2 — Remplace les noms par des pronoms
Remplace le COD souligné par un pronom, en le plaçant au bon endroit.
1. Ik geef het boek aan mijn zus. →
2. Hij stuurt de brief naar zijn vriend. →
3. Ze koopt de fiets voor haar broer. →
4. Wij leggen het pakket op tafel. →
5. Hij geeft de sleutels aan zijn buurman. →
🏋️ Exercice 3 — Les deux compléments sont pronoms
Remplace les deux compléments par des pronoms.
1. Ik geef het boek aan mijn vriend. (het boek → het, vriend → hem) →
2. Ze stuurt de brief aan haar moeder. (brief → hem, moeder → haar) →
3. Hij legt het pakket op tafel voor zijn zus. (pakket → het, zus → haar) →
4. We geven de sleutels aan de buurman. (sleutels → ze, buurman → hem) →